Niet alles is autisme: waarom je levensverhaal ertoe doet
Een autismediagnose kan veel duidelijk maken.
Waarom je zo uitgeput raakt van sociale situaties. Waarom veranderingen je ontregelen. Waarom geluiden, geuren of aanraking harder binnenkomen dan anderen lijken te begrijpen.
Na jaren van twijfel kan het een opluchting zijn om eindelijk een verklaring te hebben.
Maar soms ontstaat er daarna een nieuw probleem: ineens wordt álles autisme.
Je trekt je terug uit een relatie? Autisme. Je vindt het moeilijk om iemand te vertrouwen? Autisme. Je bent voortdurend alert, bang om fouten te maken of gewend om jezelf weg te cijferen? Ook autisme.
Daarmee kan opnieuw een belangrijk deel van jou buiten beeld raken.
Hetzelfde gedrag kan iets anders betekenen
Twee vrouwen kunnen allebei behoefte hebben aan controle, maar om verschillende redenen.
Voor de één geeft voorspelbaarheid rust omdat onverwachte veranderingen veel verwerking vragen. De ander heeft geleerd dat situaties onveilig kunnen worden wanneer zij niet voortdurend oplet. Bij een derde spelen beide mee.
Ook terugtrekken kan verschillende betekenissen hebben. Misschien ben je overprikkeld. Misschien verwacht je afwijzing. Misschien heb je in eerdere relaties geleerd dat je grenzen niet worden gerespecteerd. Of misschien past deze relatie op dit moment eenvoudigweg niet goed bij je.
Aan de buitenkant kan het gedrag hetzelfde lijken. Wat eronder ligt, wordt pas zichtbaar wanneer je verder kijkt.
Autisme staat niet los van wat je hebt meegemaakt
Autisme beïnvloedt hoe je informatie verwerkt en de wereld ervaart. Maar je bent niet alleen gevormd door je neurologie.
Ook je jeugd, relaties, lichaam, hormonen, werk, verlieservaringen en de reacties die je van anderen hebt gekregen, maken deel uit van je verhaal.
Dat onderscheid is belangrijk.
Als iedere uitputting automatisch autistische overprikkeling wordt genoemd, blijft een onhoudbare werksituatie misschien bestaan. Als ieder relatieprobleem wordt verklaard vanuit communicatieverschillen, kan worden gemist dat iemand over je grenzen gaat. En wanneer voortdurende alertheid alleen als prikkelgevoeligheid wordt gezien, blijven eerdere ervaringen mogelijk onbesproken.
Autisme kan verklaren waarom iets harder binnenkomt. Het vertelt niet altijd waarom juist déze situatie zoveel bij je oproept.
Een diagnose is een beginpunt
Een autismediagnose kan je helpen om je leven opnieuw te bekijken. Niet om alles wat je hebt meegemaakt alsnog onder één noemer te plaatsen, maar om beter te onderscheiden wat er bij jou samenkomt.
Welke patronen waren er al vroeg? Wat heb je onderweg moeten leren om jezelf te beschermen? Welke verwachtingen heb je jarenlang geprobeerd waar te maken? En welke reactie past bij je autisme, bij wat je hebt meegemaakt of bij de situatie waarin je nu leeft?
Daar is niet altijd één sluitend antwoord op.
Dat hoeft ook niet.
Soms ontstaat inzicht juist wanneer je niet langer probeert alles tot één verklaring terug te brengen.
Je bent meer dan je diagnose
Binnen de individuele begeleiding van The Autism Way kijken we daarom niet alleen naar autistische kenmerken of naar het probleem waarmee je op dit moment vastloopt.
We onderzoeken hoe ervaringen, relaties, terugkerende patronen en belangrijke levensfasen met elkaar samenhangen. Autisme is daarin relevant, maar nooit het hele verhaal.
Want pas wanneer je begrijpt wat er werkelijk meespeelt, kun je keuzes maken die ook werkelijk bij jou passen.
Geschreven door Lyette van Dijk
Psycholoog en oprichter van The Autism Way