Autisme en de overgang: waarom je ineens minder aankunt
Veel vrouwen krijgen pas rond de overgang een autismediagnose. Niet omdat autisme door hormonen ontstaat, maar omdat de manieren waarop zij zich jarenlang hebben aangepast ineens niet meer voldoende werken.
Je sliep misschien altijd al slecht na een drukke dag. Sociale afspraken kostten meer energie dan anderen zagen en onverwachte veranderingen konden je volledig uit balans brengen. Toch lukte het meestal om door te gaan.
Tijdens de overgang kan dat veranderen. Je raakt sneller overprikkeld, kunt je minder goed concentreren en hebt langer nodig om te herstellen. Geluid, aanraking of sociale verwachtingen komen harder binnen. Wat vroeger nog nét lukte, lukt niet meer.
Dan ontstaat de vraag: is dit alleen de overgang, of wordt er iets zichtbaar wat er altijd al was?
Waarom autisme tijdens de overgang zichtbaarder kan worden
De perimenopauze kan invloed hebben op slaap, stemming, concentratie en energie. Als juist die basis minder stabiel wordt, blijft er ook minder ruimte over om prikkels te negeren en voortdurend rekening te houden met wat anderen verwachten.
Veel vrouwen herkennen pas achteraf hoeveel zij altijd hebben gemaskeerd. Zij observeerden anderen, bereidden gesprekken voor en gingen door wanneer hun lichaam al aangaf dat het genoeg was. Omdat dat lange tijd lukte, bleef het autisme buiten beeld — soms ook voor henzelf.
De overgang maakt je dus niet ineens autistischer. Wel kan het moeilijker worden om nog langer te compenseren.
PMDD en autisme: soms was er eerder al een patroon
Sommige vrouwen herkennen ook veranderingen rond hun menstruatie. Ze worden iedere maand in dezelfde fase somberder, angstiger, uitgeput of veel gevoeliger voor prikkels.
Bij ernstige klachten kan PMDD een rol spelen. De klachten ontstaan dan voor de menstruatie en nemen daarna weer af. Omdat veel vrouwen pas hulp zoeken wanneer het misgaat, worden somberheid, overprikkeling en uitval gemakkelijk als losse problemen bekeken.
Juist de herhaling kan belangrijke informatie geven. Niet alleen wat gebeurt er, maar ook: wanneer gebeurt het en wanneer wordt het weer anders?
Waarom een late autismediagnose het verhaal verandert
Een late diagnose verklaart niet automatisch alle klachten. De overgang doet dat evenmin. Hormonen, autisme, slaap, stress en jarenlange overbelasting kunnen tegelijkertijd invloed hebben.
Maar wanneer je die samenhang gaat zien, ontstaat er een ander verhaal.
Misschien kun je niet ineens minder goed tegen het leven. Misschien heb je lange tijd veel meer opgevangen dan je zelf besefte en is daar nu simpelweg minder ruimte voor.
Ontdek wat hormonen bij jou kunnen veranderen
De online kennisgids Vrouwen, Hormonen & Autisme laat zien hoe menstruatie, PMS, PMDD, PCOS, zwangerschap en de overgang kunnen samenhangen met prikkelverwerking, stemming, slaap, energie en functioneren.
Met praktische vragen en trackers waarmee je jouw eigen patroon kunt herkennen en gerichter kunt bespreken met je huisarts, gynaecoloog of behandelaar.
Geschreven door Lyette van Dijk
Psycholoog en oprichter van The Autism Way